Polyamorie en jaloezie

In het gedachtengoed van therapeuten en coaches wordt jaloezie regelmatig gezien als een gevoel dat er vooral “niet zou moeten zijn”. Nou staat in de huidige, wetenschappelijke literatuur over de emoties inmiddels goed beschreven (Hilarion Petzold)  dat gevoelens zich niet laten “wegdenken” maar gerichte aandacht (zelfs specifiek gedrag) nodig hebben. Dit heeft implicaties voor de emotie zelf maar ook voor de relatie en het onderling gedrag in die relatie. Dit soort denken is ook inmiddels gemeengoed in de 3rd wave CGT.
Het simpelweg “niet willen voelen” of “wegredeneren” leidt vaak tot uitgestelde problemen of symptoomverschuiving. Dan is het waarschijnlijk heilzamer om gerichte aandacht aan te schenken in individuele of relatie therapie.


Verwachtingsmanagement: jaloezie hoort er bij!

In dit kader is verwachtingsmanagement belangrijk. Wanneer een ervaring te voren wordt verwacht dan wordt datzelfde gevoel minder negatief, minder pijnlijk ervaren. Alleen daarom al is het therapeutisch wenselijk als aangekondigd wordt dat jaloezie en onzekerheid onherroepelijk verbonden is aan het hebben van polyamoreuze relaties.

Er gaat niet verkeerd als er geen sprake is van jaloezie maar er is ook werkelijk geen signaal dat er iets verkeerd gaat als er wel sprake is van jaloezie.

Wanneer een koppel besluit de relatie te openen vallen gevoelens van onzekerheid en angsten te verwachten. Als deze ook in de relatie een plaats kunnen vinden en leiden tot realistisch gedrag dan hoeft angst niet een reden te zijn om dit relatie-experiment niet uit te voeren.
De beslissing om jaloerse gevoelens samen te verdragen en elkaar daarin ook te steunen is belangrijk. Er kunnen evaluatie momenten worden afgesproken om dan te kijken of het nieuwe gedrag een blijvende verandering wordt in de relatie of niet.


Oplossingen bij acceptie van jaloezie

Liever accepteren?
Wanneer je het voelen van een gevoel al veroordeelt dan krijgt datzelfde gevoel al gelijk extra negatieve lading. Wanneer je van mening bent dat het gevoel van jaloezie iets zegt over jouw open-mindedness of anderszins dan zal het oordeel op dat gevoel er waarschijnlijk vooral voor zorgen dat je dat gevoel duidelijker voelt en mogelijk dat je ook harder zult proberen om het niet te voelen.
De kans bestaat dat je daardoor het gevoel makkelijker gaat verschuiven. Dat iemand gaat vinden dat het de partner is die de oorzaak is van dat gevoel. Het kan zijn dat de waar genomen “andere partner” van jouw partner daardoor bedreigender wordt waargenomen dan reëel is. Wanneer iemand het gevoel van jaloezie erkent en gaat onderzoeken waar het voor staat dan kan dit lastige gevoel een richtingaanwijzer zijn naar zelfkennis.
Wanneer iemand er mogelijk juist voor kiest te onderzoeken wat er voor nodig is om dit lastige gevoel te willen uithouden voor de partner omdat deze gelukkiger wordt van de ruimte die gegeven wordt, in een dergelijke situatie is juist het gegeven dat het een lastig gevoel is dat je uit wilt houden voor de partner een uiting van de waarde die deze partner voor iemand heeft.

Onzekerheid of jaloezie?
Jaloerse gevoelens kunnen enerzijds ontstaan door core-beliefs (vaste overtuigingen) of anderzijds vanuit de actuele situatie. Anders gezegd, relationele emoties ontstaan door de dingen die men vindt van zijn relatie en/of door de dingen die men reëel mee maakt in de relatie.
Een eerste vraag ter realiteitstoetsing is daarom:

    1. is er sprake van dit gevoel van jaloezie doordat er iets gebeurd is,
    2. is dit een gevoel dat ontstaat door dingen die ik denk dat er gebeurd zijn,
    3. of is dit een gevoel dat ontstaat doordat ik een angst heb dat er iets gaat gebeuren in de toekomst

De onzekerheden, over zichzelf, over de partner of over de relatie, zijn vaak een belangrijke bron voor jaloerse gevoelens. Wanneer de onzekerheden kunnen worden uitgesproken en gezien kunnen worden als “normaal”, ervaren mensen vaak ook een dieper gevoel van zekerheid over de partner. Deze zekerheid ontstaat  juist omdat de partner rekening houdt met deze gevoelens en/of ze zelf ook heeft.

Reële gebeurtenissen

Bij jaloeziegevoelens door de (de angst voor) reële gebeurtenissen is behulpzaam om volgens het model van Kathy Labriola verschillende aspecten aan jaloezie te onderscheiden.
Jaloezie kan ontstaan wanneer resources of aandacht ongelijk verdeeld worden met name in in relatie tot de positie (ten opzichte van anderen). Drie factoren die Kathy Labriola* onderscheid zijn:

  1. demotie
  2. verplaatsing
  3. intrusie

Demotie: Demotie of degradatie betekent teruggaan uit een hogere functie naar een lagere. Het is het tegenovergestelde van promotie. Promotie in een relatie kan gevoeld worden bij bijvoorbeeld het aangaan van een huwelijk. Het delen van je partner in  eerdere “exclusieve” activiteiten met een ander, kan een gevoel van demotie geven. “Ik ben minder belangrijk” of “de relatie is minder waardevol”.
Dit idee van demotie kan angst en jaloezie geven. Dit gevoel wederzijds uitspreken en accepteren, biedt een mogelijke oplossing. Het regelmatig bespreken van de liefde die voor elkaar gevoeld wordt en de wederzijdse positieve betekenis van polyamorie, kan dit gevoel ook verminderen.

Verplaatsing:  Jaloezie kan ook ontstaan doordat de partner veel moeite doet en leuke dingen met zijn of haar nieuwe partner doet. Als er voor of met “achterblijver” juist de gedeelde routine en huishoudelijke klussen over lijken te blijven, kan dat een bron van gevoelens van onrecht geven. Het is belangrijk om quality time samen goed te delen en te verdelen en deze niet ongebalanceerd naar de nieuwe partner te verplaatsen.

Intrusie: De nieuwe partner van de partner (metamour) heeft ook praktische invloed op het leven van de persoon zelf. Partners met een relatie hebben ook een gezamenlijke  routine. De metamour zal invloed hebben op een persoon zijn of haar leven doordat de metamour tijd door brengt met de partner. Dit kan wijzigingen geven in huishoudelijke taken of in de agenda domweg omdat de partner er niet is. Zo heeft de aanwezigheid van metamour ongevraagde praktische consequenties voor het leven van de partner en dat kan daar jaloerse gevoelens oproepen.

Situationeel bepaald

Jaloezie kan ook ontstaan door de situaties zelf. Bijvoorbeeld in een situatie die eerder gaat over ‘swingen’ of kinky non-monogame relaties, daar kan je jaloersheden tegen komen als:

  • ik wil net zo veel seks als jij hebt
  • ik wil de seks die jouw nieuwe lover met jou heeft
  • ik wil de (hoeveelheid/soort van) aandacht die jij hebt voor jouw nieuwe lover

Gedeeltelijk zijn dit natuurlijk dingen, vallend in de categorieën hiervoor maar soms zijn ook de verwachtingen van de non-monogamie iets rooskleuriger dan de realiteit.


Jaloezie bespreken

De ervaring van daadwerkelijke demonie, verplaatsing, intrusie, of de slechts de angst daarvoor kan aanleiding zijn voor gevoelens van jaloezie. Door bovenstaande verschillen aan te brengen met de klant wordt vaak ook duidelijker hoe op het ene gebied ervaringen zijn waardoor op het andere gebied angsten ontstaan.
En het is therapeutisch heilzaam om deze drie aspecten (demotie, verplaatsing, intrusie) en deze twee lagen (realiteit of angst) uit elkaar te houden en op hun eigen niveau individueel met de cliënt individueel te bespreken of in de relatie te bespreken en gezamenlijk in consensus accepteren of op te lossen.

Soms kunnen gevoelens ook gewoon met het verloop van tijd ‘verdampen’ wanneer partners beslissen er niks aan te doen en ze for the time being actief te accepteren.


Jouw jaloezie is JOUW gevoel

Als laatste is het natuurlijk wel jouw gevoel. Een onprettig gevoel, dus je hebt al snel de neiging om te proberen om er zo snel mogelijk vanaf te komen. Je kunt ook voor dat gevoel kiezen als zijnde jouw gevoel. Voel het in je buik, voel het in je handen en voel het in je adem.

meer calorieën er in en meer calorieën er uit

Eet een bak chocolade-ijs of een steak roomsaus, ga joggen om al die calorieën er weer af te krijgen. Voel het gevoel en vecht er niet tegen want het is jouw gevoel. Zet het niet om in actie door zekerheid te zoeken of wraak te willen nemen en jouw partner ook zo’n soort gevoel te geven. Maar, zoals the Amerikanen zeggen: “OWN it!”
Soms krijgen we meer zelfwaarde doordat we de moeite nemen om te surfen op het gevoel en zo het gevoel eigen maken. Alle ge-“therapeuter” of alle middelengebruik om een dergelijk lastig gevoel niet te hoeven voelen lijkt dan eigenlijk alleen maar contraproductief (al zeker wanneer hier alcohol voor wordt ingezet… met alle ontremmingen die daar bij horen). Als je jaloezie aan jouw emotionele rijkdom toevoegt zonder almaar achter dat gevoel aan te hoeven lopen, dan blijk je soms ineens rijker en sterker dan gedacht doordat je stopt om tegen jezelf te vechten.


Jaloezie is ook een Cadeau

Een zwaarwegend argument om het gevoel van jaloezie te accepteren, is het cadeau wat er in zit. Een partner is, als de verliefdheids-fase voorbij is, nooit 100% ideaal. De partner heeft oneffenheden en onvolkomenheden waar de ander mee wil je  leven omdat het totaal enorm de moeite waard is. Wederzijdse polyamorie geeft mogelijkheden om dat wat ontbreekt, van een ander te ontvangen.
Het voor elkaar overhebben om het gevoel van jaloezie te accepteren, kan een uiting zijn van wederzijdse liefde en gunnen. Dit is kan juist de liefde en verbondenheid versterken.


Samenvattend

Samenvattend valt het moeilijk te voorkomen dat het gevoel van jaloezie voor kan komen maar er zijn handvaten om  adequater met het gevoel van jaloezie om te gaan. Deze bestaan uit adequater te kijken naar de werkelijke verdeling van tijd/energie & resources en zich af te vragen welke ruimte  polyamorie in het leven wenselijk is.


Literatuur:

  • Kathy Labriola, Love In Abundance: A Counselor’s Advice On Open Relationships, 2010, Greenery Press
  • URL http://www.kathylabriola.com/Love-in-Abundance
  • Hilarion G Petzold, Johanna Sieper, Der Wille, die Neurobiologie und die Psychotherapie: Band I & II Ziwschen Freiheit und Determination, Broschiert, 2007
Advertenties

Commentaar:

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s